niedziela, 10 maja 2020

Mała architektura cz.1

We wczesnych latach powstającego osiedla LWSM "Morena", dokładniej w drugiej połowie lat 70-tych, zaczęły pojawiać się budowane między blokami mieszkalnymi specyficzne kolorowe konstrukcje, tworzące place zabaw dla najmłodszych. Zapoczątkował ten pomysł niewielki kilkuosobowy zespół plastyków i architektów w skład którego wchodził m.in. Jacek Krenz - architekt (mieszkaniec Piecek-Migowa) i artyści plastycy Edward Roguszczak, Swietłana Zerling i Maria Kuczyńska. Grupa ta wyszła z propozycją rozwiązania przestrzeni między blokami mieszkalnymi, będąc autorami m.in. wioski indiańskiej, cieszącej się na Żabiance dużym zainteresowaniem młodych mieszkańców. Zespół ten zorganizował w siedzibie Stowarzyszenia Architektów Polskich w Gdańsku wystawę swoich projektów placów zabaw a także kolorystycznych rozwiązań na ścianach budynków. Spodobało się to Henrykowi Góreckiemu, ówczesnemu dyrektorowi Spółdzielni Mieszkaniowej "Morena", dbającemu o walory estetyczne swojego osiedla.
Pomysł wkrótce trafił do dyrektora gdańskiej Pracowni Sztuk Plastycznych, który w czerwcu 1977 r. podpisał umowę z Wojewódzką Spółdzielnią Mieszkaniową w sprawie plastycznego kształtowania osiedli w latach 1977-1985, skutkiem czego przy PSP powstał Ośrodek Plastycznego Kształtowania Zespołów Mieszkaniowych, liczący ok. 40 osób i skupiający całe gdańskie środowisko twórcze.
Mimo częstych problemów z brakiem środków do realizacji, plastycy wykonywali swoje projekty kolorystyki i zagospodarowania plastycznego osiedli w Trójmieście oraz w mniejszych miastach, starając się w swojej pracy łączyć walory artystyczne z elementami użytkowymi.
cdn.

Poniższe zdjęcia pochodzą z archiwum Pana Jacka Krenza, za które duże podziękowania. Zdjęcia przedstawiają kolorystykę elewacji bloków i place zabaw w obrębie ulic Nałkowskiej, Gojawiczyńskiej i Zabłockiego.

Źródło:
tygodnik społeczno-ekonomiczny "Fundamenty" nr 33, 1978 r. ("Gdańskie osiedla: Raz na kolorowo", aut. Włodzimierz Wodecki)
oraz
Iwona Adams - pomoc doraźna :)

---------

Edit:                                                                                 

Mała architektura cz.2

Mała architektura cz.3



















wtorek, 5 maja 2020

Rakoczego 2004 r.

Rok 2004 na tej stronie, to prawie jak wczoraj, ale na poniższych zdjęciach z tegoż roku dzieje się tyle ciekawego, że chciałoby się krzyknąć: czego tu nie ma?!
Otóż nie ma tu prawie wszystkiego, oprócz stacji paliw. 😉 Brakuje marketu Netto, wieżowców CentralPark, torów tramwajowych z przystankiem wiedeńskim i pawilonów obok przychodni.
Zdążyła się już pojawić (mimo protestu mieszkańców) stacja paliw BP i skatepark, który był swego rodzaju "rekompensatą" za wybudowanie stacji. W 2009 r. w miejsce skateparku postawiono jednak sklep Netto.

Za podesłane zdjęcia podziękowania dla Marcina Bagińskiego. Zdjęcia wykonane zostały z bloku przy ul. Warneńskiej.








niedziela, 19 kwietnia 2020

Dwór Uphagenów

W drugiej połowie XVII wieku właścicielem willi z ogrodem na terenie Piecek został Johann Uphagen (1620–1701). Od 1693 roku spadkobiercą posiadłości po Johannie został jeden z jego synów Wilhelm Heinrich (1666-1705), który otworzył w Pieckach gospodę zwaną Mittelkrug. W połowie XVIII wieku dzięki rodzinie Uphagenów powstał obecny dwór z ogrodem w miejscu gospody lub w jej sąsiedztwie.
W 1768 r. dwór był własnością Elżbiety Uphagen. W 1770 rodzina sprzedała swoją posiadłość, a dwa lata później opuściła tereny Piecek. Więcej o Uphagenach:
https://piecki-migowo-historia.blogspot.com/2019/11/uphagenowie.html

W 1807 roku, w czasie oblężenia Gdańska, w dworze kwaterował aż do kapitulacji Prusaków sztab marszałka Francoisa Josepha Lefebvre'a, późniejszego księcia Gdańska. Dowodził on X Korpusem Armii Napoleona... (temat  Napoleona i Lefebvre'a w późniejszym artykule)

Na przełomie XIX i XX wieku dwór został rozbudowany (doszła dobudówka od strony południowej). Na mapach pojawia się już jego charakterystyczny zarys.

Zdjęcie dworku z 1946 r. ze strony fotomemoria.pl :
http://fotomemoria.pl/picture.php?/3735/search/36

Po II wojnie światowej dwór przeszedł w ręce prywatne. W latach 60. zaczął stopniowo popadać w ruinę. Wtedy to rozebrano zachodnie skrzydło. W kolejnych latach był przebudowywany przez lokatorów na własną rękę, tracąc m.in. stylowy dach.
W 1977 r. budynek zostaje przejęty przez Skarb Państwa. Niewiele to jednak zmieniło.
W latach 1978-1982 dwór przekazano Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej, ale biblioteka nie dbała o niego należycie z braku funduszy. Dodatkowo dewastowany był okoliczny teren w związku z budową osiedla.

W latach 80-tych architekt Kazimierz Jarosz wykonał dokumentację techniczną i plan zagospodarowania działki, starając się przeznaczyć ją na cele mieszkaniowo-usługowe. Nie uzyskał jednak zgody na wykup nieruchomości.
Dwór był już wtedy w fatalnym stanie - bez drzwi, okien, podłóg i groził zawaleniem.
W 1984 r. został przekazany Ośrodkowi Analiz Wartości Inżynierskiej Spółdzielni Pracy z przeznaczeniem na cele biurowo-projektowe. Zaczęły się prace nad zabezpieczeniem ruiny pod okiem konserwatorów i odbudowa.
Dopiero w 1990 r. spółka "Dwór Uphagena" dostała akceptację Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, kupiła dwór i weszła w wieczyste użytkowanie ziemi.

Tak więc dzisiejszy Dwór Uphagenów (dawniejsza nazwa Altes Schloss - stary pałac), został odbudowany niemal w całości. Boczne skrzydła zostały odbudowane od podstaw, a część główna wymagała kapitalnych prac konserwatorskich. Dworkowi został też przywrócony mansardowy dach. Całość utrzymana jest w rokokowym stylu. Zadbano również o okoliczny teren. Od frontu staw został zastąpiony stylową fontanną, a na tyłach powstał niewielki ogród. Adres dworu to Piecewska 27.
 

Cofnijmy się jednak do 1921 roku. W artykule Ostdeutsche Monatshefte (przedwojennym miesięczniku poświęconym m.in. historii Gdańska), wśród opisywanych zabytków pokazanych na zdjęciach, znalazł się inny majątek stojący w Pieckach, który przypisywany jest rodzinie Uphagenów. Przez to często jest on mylony z tym, który stoi do dzisiaj. Dwór ten stał w pobliżu dzisiejszego skrzyżowania Piecewskiej z Rakoczego i nie ma już po nim śladu. Widoczny jest też na pocztówce z 1916 r. i podpisany jako Gutshaus (w lewym dolnym rogu) :
https://fotopolska.eu/770317,foto.html
(z prawej obecny Dwór Uphagenów).
Czy to właśnie Gutshaus należał do Uphagenów? Jest to bardzo możliwe, ale by do tego dojść, niezbędna jest wnikliwa analiza ksiąg wieczystych. O nieistniejącym dworze (poza lokalizacją) wiadomo na ten moment niewiele. Dwór prawdopodobnie został zniszczony przez sowieckie wojska z końcem ostatniej wojny. Na mapie z 1947 r. widoczny jest jeszcze jego zarys jako budowla zniszczona. Z ustnych przekazów dawnych mieszkańców można się dowiedzieć, że ostatnim jego właścicielem był niejaki Joachim Renk, lokalny weterynarz, któremu szczęśliwie udało się przeżyć wojnę.
W miejscu w którym stał dwór, wybudowana została (z wykorzystaniem jego dawnych pomieszczeń gospodarczych) działająca przez kolejne lata tuczarnia. Należała do Zakładów Mięsnych w Gdańsku. Zlikwidowana została w drugiej połowie lat 70. minionego wieku, podczas rozbudowy osiedla mieszkaniowego LWSM Morena. Obecnie w jej miejscu stoją wieżowce nowego osiedla Central Park.

- - - - -
Źródło:

Zdjęcia dworku z 1983 r. zostały udostępnione dzięki zgodzie i uprzejmości Narodowego Instytutu Dziedzictwa, oddział w Gdańsku (z "Katalog parków województwa gdańskiego - Piecki, parki przy zespole dworskim", aut. B.Lipińska, T.Iżewska) 

Ostdeutsche Monatshefte ("Alt-Danziger Land- und Gutshäuser") nr 2, 1921
Encyklopedia Gdańska
Wspomnienia mieszkańców dawnych Piecek i Migowa

Aleksandra Guździk (praca licencjacka - zdjęcie)

- - - - -
Opis zdjęć:

zdjęcie pierwsze: widok na dwór (Dwór Uphagenów) od frontu, 1983 r.
zdjęcie drugie: widok na dwór (Dwór Uphagenów) i okoliczny teren z lotu ptaka, 1983 r.
zdjęcie trzecie: widok na dwór (Dwór Uphagenów) z lotu ptaka współcześnie
zdjęcie czwarte: na rysunku nieistniejący już dziś dwór od frontu, ok 1921 r.
zdjęcie piąte: nieistniejący już dziś dwór, widok od tyłu, ok. 1921 r.
zdjęcie szóste: w tym miejscu stał zburzony dwór (okolice Piecewska/Rakoczego)









środa, 8 kwietnia 2020

Rozwój osiedla LWSM "Morena"

W marcu br. minęło 25 lat od zakończenia budowy osiedla LWSM "Morena". Z tej okazji nasz zaprzyjaźniony przewodnik Michał Harasim zrobił film, ukazujący trwający 20 lat rozwój zasobów LWSM. Same zaś budynki przybywają w nim z dokładnością do tygodnia, przy fragmentach polskich utworów z każdego roku.
Uzupełnieniem filmu jest mapa osiedla według stanu z 1995 r. (po ukończeniu ostatniego bloku - ul. Budapesztańska 3), a także wykres na temat tempa jego rozwoju.
Link do filmu:



Warto tu wspomnieć, gdzie przebiegają współczesne granice Piecek-Migowa. Najlepiej pokazują to tablice informacyjne (na zdjęciach) postawione w odpowiednich miejscach z inicjatywy Rady Dzielnicy 2015-2019, stojące przy głównych ulicach dojazdowych:

Rakoczego (przy wiadukcie PKM)
Myśliwskiej (przy ul. Hausbrandta oraz ul.Cietrzewia od strony Jasienia)
Jaśkowej Dolinie (przy ul. Matuszewskiego)
Trzy Lipy (zaraz za rondem Hakenbergera)

Z dokładnym przebiegiem granic można się zapoznać w aplikacji IPG portalu gis.gdansk.pl:
http://mapa.gdansk.gda.pl/ipg/app/index#s=plan-miasta
klikając nad mapą opcję "Znajdź" i wpisując w pierwszym okienku "Piecki-Migowo".
Pojawi się zarys granic z dokładnością niemal do metra. 😉
Należy zauważyć, iż chętnie odwiedzana Galeria Morena, wbrew nazwie, leży w całości na terenie Suchanina.






niedziela, 29 marca 2020

Jednostka D w budowie - odsłona druga

Jeszcze raz w roli głównej ulica Marusarzówny i blok nr 7, o którym była mowa w poprzednim artykule. To w tym bloku powstało logo Solidarności w sierpniu 1980 roku.
A tak wyglądała "siódemka" i teren wokół niej w maju 1980 r. Zdjęcie zostało wykonane z bloku Amundsena 5, dzisiaj widok nie do odtworzenia okiem aparatu.
Na pierwszym planie obecnie przebiega ulica Rakoczego a pusty teren na planie dalszym, to rejony ulicy Żylewicza.
Na zdjęciu widoczna budowa bloków Marusarzówny 11 i 13, oddanych do użytku latem 1981 r. Nie ma jeszcze bloków 15, 17, 19 oraz Szkoły Podstawowej nr 2, którą otwarto (częściowo) dopiero w 1983 r.

Za podesłane zdjęcie podziękowania dla Pana Zdzisława Szulca.
Wcześniejsze zdjęcia autorstwa Pana Zdzisława znajdują się pod linkiem:
Jednostka D w budowie


niedziela, 15 marca 2020

Logo Solidarności

Logo Solidarności zna chyba każdy, ale zapewne nie wszyscy wiedzą gdzie powstało i w jakich okolicznościach. A powstało na dzielnicy Piecki-Migowo.
Twórcą logo jest grafik i projektant Jerzy Janiszewski, absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku i świadek wydarzeń sierpniowych w Stoczni Gdańskiej w 1980 roku, które zainspirowały autora do zrobienia symbolicznego znaku graficznego podtrzymującego strajkujących na duchu.

W drugiej połowie sierpnia w czasie stoczniowego strajku, Jerzy Janiszewski zaprojektował w swoim mieszkaniu przy ul. Marusarzówny 7, namalowane czerwoną farbą na kartce A5 logo Solidarności. Po akceptacji w stoczni, zgodzie na druk i rozpowszechnianie, za pomocą ręcznego sitodruku powstały pierwsze odbitki "Solidarności" (z dopiskiem "Gdańsk siepień'80"), które były rozwieszane na terenie stoczni. Do końca trwania strajku powstawały kolejne nakłady, po około 200 sztuk dziennie.
Wkrótce napis "Solidarność" zaczął pojawiać się w telewizji i prasie (dzienniki Le Monde czy The New York Times), stając się coraz bardziej znanym w kraju i na świecie.

Po powołaniu związku zawodowego i zakończeniu protestu, projekt stał się oficjalnym znakiem NSZZ Solidarność.

Plakat "Solidarność" z 1980 r. zamieszczony na stronie autora Jerzego Janiszewskiego:

http://www.jerzy-janiszewski.com/solidarnosc_s/01_first_s/01.jpg 


Na zdjęciu blok przy Marusarzówny 7, w którym powstało logo.




niedziela, 1 marca 2020

Jednostka D w budowie

Chwilowo zostawiamy jednostkę A i przenosimy się na jednostkę C i D na dwóch czarno-białych zdjęciach. Zrobione zostały w maju 1980 r. Na zdjęciu w szerszym kadrze po prawej stronie widoczne są budowane bloki z numerami 1, 3 i 5, wzdłuż ul.Marusarzówny. Wbrew pozorom blok nr 1 nie był stawiany jako pierwszy. Trzy bloki: 3, 5 i 7 (poza kadrem) zostały oficjalnie oddane do użytku w ostatni dzień grudnia 1980 roku. Blok nr 1 dokładnie miesiąc później.
Jadący samochód znajduje się na tymczasowym łączniku między Piecewską a drogą prowadzącą do Migowa. Fragment tej ostatniej istnieje do dziś i służy jako chodnik oraz droga dojazdowa na parking.
Współcześnie na pierwszym planie przebiega ulica Rakoczego na wysokości skrzyżowania z Piecewską.
Za udostępnione zdjęcia dziękujemy Panu Zdzisławowi Szulcowi. :)
cdn.